الهی نامه

تحریرهایی موجز از کتاب الهی نامه

چو پیش یوسف آمد ابن یامین
نشاندش هم نفس بر تخت زرّین/

نشسته بود یوسف در نقابی

که نتوانی نهفتن آفتابی/

چه می دانست هرگز ابن یامین

که دارد در بر خود جان شیرین/

گمان برد او که سلطان عزیزست

چه می دانست کو جان عزیزست/

اگر او در عزیزی جان نبودی

عزیز مصر جاویدان نبودی/

چه گر یوسف نشاندش در بر خویش

ز حرمت بر نیاورد او سر خویش/

سخنها گفت یوسف خوب آنجا

خبر پرسید از یعقوب آنجا/

یکی نامه بزیر پرده در داد

ز سوز جان یعقوبش خبر داد/

چو یوسف نامه بستد نام زد شد

وز آنجا پیش فرزندان خود شد/

چه گویم نامه بگشادند آخر

بسی بر چشم بنهادند آخر/

دران جمع اوفتاد از شوق جوشی

برآمد از میان بانگ و خروشی/

بسی خونابهٔ حسرت فشاندند

وزان حسرت بصد حیرت بماندند/

بآخر یوسف آنجا باز آمد

بتخت خود بصد اعزاز آمد/

زمانی بود و خلقی در رسیدند

میان صفّه خوانی برکشیدند/

چنین فرمود یوسف شاه محبوب

که جمع آیند فرزندان یعقوب/

ولی هر یک یکی را برگزینند

بیک خوان دو برادر در نشینند/

چنان کو گفت بنشستند با هم

نشاندند ابن یامین را بماتم/

چو تنها ماند آنجا ابن یامین

ز یوسف یادش آمد گشت غمگین/

بسی بگریست از اندوه یوسف

بسی خورد از فراق او تأسّف/

ازو پرسید یوسف شاه احرار

که ای کودک چرا گرئی چنین زار/

چنین گفت او که چون تنها بماندم

ازین اندوه خون باید فشاندم/

که بودست ای عزیزم یک برادر

من و او هم پدر بودیم و مادر/

کنون او گم شدست از دیرگاهی

بسوی او کسی را نیست راهی/

اگر او نیز با این خسته بودی

بخوان با من بهم بنشسته بودی/

بگفت این و یکی خوان داشت در پیش

همه پر آب کرد از دیدهٔ خویش/

نچندانی گریست از اشک دیده

که هرگز دیده بود آن اشک دیده/

چو یوسف آنچنان گریان بدیدش

چو جان خود دلی بریان بدیدش/

بدو گفتا که مگوی ای جوان تو

مرا چون یوسفی گیر این زمان تو/

که تا هم کاسه باشم من عزیزت

ز من هم کاسهٔ بهتر چه چیزت/

زبان بگشاد خوانسالار آنگاه

که این کاسه پر اشک اوست ای شاه/

بگو کین اشک خونین چون خوری تو

روا داری که نان با خون خوری تو/

چنین گفت آنگهی یوسف که خاموش

که خون من ازین غم می زند جوش/

دلم گوئی ازین خون قوت جان یافت

چنین خونی بخون خوردن توان یافت/

یتیمست او و جان می پرورم من

اگر خونی یتیمی می خورم من/

چنین گفتند فرزندان یعقوب

که خردست او اگرچه هست محبوب/

نداند هیچ آداب ملوک او

بخدمت چون کند زیبا سلوک او/

ازان ترسیم ما و جای آنست

که خردی پیش شاه خرده دانست/

چنین آمد جواب از یوسف خوب

که شایسته بود فرزند یعقوب/

کسی کو را پدر یعقوب باشد

ازو هرچیز کآید خوب باشد/

پس آنگه گفت هان ای ابن یامین

چرا زردست روی تو بگو هین/

چنین گفت او که یوسف در فراقم

بکشت وزرد کرد از اشتیاقم/

بدو گفتا که گر شد زرد رویت

پشولیده چرا شد مشک مویت/

چنین گفت او که چون مادر ندارم

پشولیدست موی و روزگارم/

پس آگه گفت چون دیدی پدر را

که می گویند گم کرد او پسر را/

چنین گفت او که نابینا بماندست

چو یوسف نیست او تنها بماندست/

جهانی آتشش بر جان نشسته

میان کلبهٔ احزان نشسته/

ز بس کز دیده او خوناب رانده

ز خون و آب در گرداب مانده/

چو از یوسف فرا اندیش گیرد

دران ساعت مرا در پیش گیرد/

چگویم من که آن ساعت بزاری

چگونه گرید او از بیقراری/
اگر حاضر بود آن روز سنگی

شود در حال خونی بی درنگی/

چو از یعقوب یوسف را خبر شد

بیکره برقعش از اشک تر شد/
نهان می کرد آن اشک از تأسف

که آمد پیگ حضرت پیش یوسف/

که رخ بنمای چندش رنجه داری

که شیرین گوئی و سر پنجه داری/

چو از اشک آن نقاب او بر آغشت

ز روی خود نقاب آخر فرو هشت/

چو القصّه بدیدش ابن یامین

جدا شد زو تو گفتی جان شیرین/

چو دریائی دلش در جوش افتاد

بزد یک نعره و بیهوش افتاد/

بصد حیلة چو باهوش آمد آنگاه

ازو پرسید یوسف کای نکو خواه/

چه افتادت که بیهوش اوفتادی

بیفسردی و در جوش اوفتادی/

چنین گفت او ندانم تو چه چیزی

که گوئی یوسفی گرچه غریزی/

بجای یوسفت بگزیده ام من

تو گوئی پیش ازینت دیده ام من/

به یوسف مانی از بهر خدا تو

اگر هستی چه رنجانی مرا تو/

من بی کس ندارم این پر و بال

نمی دانم تو می دانی بگو حال/

کسی کین قصّه ام افسانه خواند

خرد او را ز خود بیگانه داند/

ترا در پردهٔ جان آشنائیست

که با او پیش ازینت ماجرائیست/

اگر بازش شناسی یک دمی تو

سبق بردی ز خلق عالمی تو/

وگر با او دلی بیگانه داری

یقین طور مرا افسانه داری/

دل تو گر

خلاصه های کوتاه از کتاب الهی نامه