کتاب ملت سازی

کتاب «ملت‌سازی» با زیرعنوان «چرا برخی کشورها یکپارچه می‌مانند و برخی تجزیه می‌شوند؟» نوشته‌ی آندریاس ویمر، در صدد است تا نگاهی جامع به فرآیند ملت‌سازی بیندازد. این کتاب دیدگاه جدیدی در مورد اینکه چرا برخی کشورها علیرغم تنوع‌های زبانی و قومی، به یکپارچگی ملی دست می‌یابند، ارائه می‌کند، در حالی که برخی دیگر به دلیل نابرابری سیاسی، سیاست‌های مشاجره‌آمیز یا حتی جدایی‌طلبی و جنگ‌های قومی بی‌ثبات شده‌اند. با این هدف، نویسنده‌ی کتاب، ویمر، بررسی خود را از اوایل قرن نوزدهم اروپا و آسیا تا آفریقا در آغاز قرن بیست و یکم گسترش داده است. هسته‌ی اصلی نظریه ویمر بر فرآیندهای نسلی متمرکز است که در ملت‌سازی نقش اساسی دارند. او سه عامل کلیدی را شناسایی می‌کند: 1. گسترش سازمان‌های جامعه‌ی مدنی: رشد سازمان‌های داوطلبانه می‌تواند ملت‌سازی را با تقویت حس اجتماعی و منافع مشترک در میان گروه‌های قومی مختلف افزایش دهد. 2. یکسان‌سازی زبانی: یک فضای زبانی مشترک می‌تواند ارتباط و تفاهم را تسهیل کند و به ایجاد اتحادهای سیاسی در فراسوی مرزهای قومی کمک کند. 3. ظرفیت دولت برای تأمین کالاهای عمومی: وقتی دولت به‌طور موثر خدمات و کالاها را به شهروندان خود ارائه می‌دهد، می‌تواند دیدگاه‌های سیاسی مختلف را گرد هم آورد و در وحدت‌بخشی، یا دقیق‌تر ملت‌سازی، موفق‌تر باشد. ویمر برای اثبات نظریه‌ی ملت‌سازی خود کشورهای مختلف را با هم مقایسه می‌کند:
• سوئیس و بلژیک: بر خلاف چالش‌هایی که بلژیک با آن دست‌وپنجه نرم می‌کند، نشان داده شده است که توسعه‌ی اولیه‌ی سازمان‌های داوطلبانه (مورد اول در نظریه‌ی ملت‌سازی) در سوئیس به ملت‌سازی آن کمک کرده است.
• بوتسوانا و سومالی: موفقیت بوتسوانا در تامین کالاهای عمومی (مورد سوم در نظریه‌ی ملت‌سازی) با مشکلات سومالی مقایسه می‌شود و نقش ظرفیت دولت در ملت‌سازی را برجسته می‌کند.
• چین و روسیه: فضای زبانی مشترک در چین (مورد دوم در نظریه‌ی ملت‌سازی) چالش‌هایی که روسیه با آن‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند را حذف کرده و این امر، اهمیت زبان را در یکپارچگی سیاسی نشان می‌دهد.
می‌توان گفت که ایده‌ها و نظریه‌های ویمر توسط تحلیل‌های آماری پشتیبانی می‌شوند، که نشان می‌دهد مکانیسم‌های شناسایی‌شده‌ی او، ملت‌سازی را به‌طور موثرتر از استدلال‌های رقیب مانند حکومت دموکراتیک یا دولت‌های استعماری توضیح می‌دهد. با این اوصاف، این کتاب برای سیاست‌گذاران، محققان علوم سیاسی و جامعه‌شناسی و هر کسی که به کم و کیف ملت‌سازی علاقه‌مند است می‌تواند مفید باشد.