کتاب رواقی گری

چگونه می توان خوب زیست؟ این پرسش اصیل فلسفی، از ابتدایی ترین دل نگرانی های فلسفهٔ رواقی ست. شخص چطور می تواند زندگی خود را زندگی کند و اصولا «هنرمندانه زیست کردن، چگونه است؟»

اپیکتتوس -آموزگار رواقیون- فلسفه را با صنعتگران هنرمند قیاس می کند: «همان طور که چوب در دست درودگر صیقل می خورد یا مفرغ در دست تندیس گر تراش می خورد، زندگی هریک از ما نیز به عنوان ماده ای خام، در جهت هنر زیستن، عمل می کند. فلسفه چندان به کار افراد کهنسال خردمند نمی آید، بلکه برای آنان که به دنبال زندگی و مرگ سعادتمندانه هستند، مهارتی ست واجب و ضروری. هر شرایطی که زندگی پیش روی ما می نهد، همچون پردهٔ سفید نقاشی یا قطعه سنگ مرمرینی است که به ما فرصت طراحی و تراشیدن می دهد، تا جایی که در طول عمر خود مبدل به هنرمندانی بی بدیل خواهیم شد. این عمده ترین کارکرد رواقی گری ست. به ما می آموزد چطور بر زندگی تفوق جوییم و هنگامهٔ مصیبت، آرامش از کف ندهیم، ساده گویم که از ما نقاش یا پیکرتراشی می سازد که همواره لذت از زیستن می برد.

آن چیست که به فرد فرصت خوب زیستن را می دهد؟ همان طور که اپیکتتوس می گوید، نه ثروت، نه بلندپایگی مقام و نه فرماندگی و سرکردگی، قطعا چیز دیگری لازم است. کسی که در پی خوش نویسی ست باید با اصول و مبانی آن آشنا شود و تمرین بسیار کند. یا شخصی که آرزو دارد موسیقی دان شود، باید به مطالعه و ممارست در این زمینه بپردازد. درست همانند اینها، آنکه در پی خوب زیستن است باید دانش گران سنگی در باب خوب زیستن کسب کند. آیا با معقول بودن این استدلال همدل هستید؟ سنکا، دیگر فیلسوف برجستهٔ رواقیون، که در جستار دوم با وی آشنا می شوید، می گوید: «فیلسوف کسی ست که مبانی اساسی چگونه زیستن را دریافته باشد.»