کتاب راه بردگی

سوسیالیسم دموکراتیک، مدینه ی فاضله ی این نسل های اخیر، نه تنها دست نیافتنی است بلکه تلاش برای دست یافتن بدان نتایجی چنان بعید و متفاوت به بار می آورد که عده ی کمی از آرزومندانش آمادگی قبول پیامد هایش را خواهند داشت، و این موضوع را وقتی باور خواهند کرد که همه ی روابط منطقی در همه ی جنبه ها آشکار و فاش شده باشد.

بنابراین چالشی که برنامه ریزی اقتصادی برمی انگیزد صرفا این نیست که آیا ما قادر خواهیم بود آنچه را کمابیش نیاز های پراهمیتمان می دانیم، و به طرقی که ارحج می دانیم، برآورده کنیم یا نه. بلکه مسأله این است که آیا باید این ما باشیم که انتخاب می کنیم چه نیازی برا مان پراهمیت تر و چه نیازی کم اهمیت تر است، یا مقام برنامه ریز در جایگاهی باشد که چنان تصمیمی را برای ما می گیرد. اثر برنامه ریزی اقتصادی فقط بر آن نیاز های مارژینال نیست، که وقت سخن گفتن تحقیرآمیز از علم اقتصاد در ذهن داریم، بلکه معنایش در واقع امر این است که ما، فرد فرد ما، دیگر این اختیار را نداریم که تصمیم بگیریم چه چیزی در نظر ما مارژینال است.

آن مرجع قدرتی که هدایت همه ی فعالیت های اقتصادی را در ید قدرت خود دارد، صرفا کنترل اسباب کم اهمیت تر زندگی ما را در ید قدرت خود نخواهد داشت؛ بلکه اختیار تخصیص همه ی وسایل محدود را به همه ی اهدافمان در ید قدرت خود خواهد داشت. و هر آن کس که همه ی فعالیت های اقتصادی را در ید قدرت خود دارد، وسیله ی دست یابی به همه ی اهدفمان را هم در مهار خواهد داشت و بدین ترتیب او است که تصمیم می گیرد کدام هدف را می توانیم برآوریم و کدام را نه.