کتاب تاریخ علم

کتاب «تاریخ علم» اثر وی‍ل‍ی‍ام س‍س‍ی‍ل دام‍پ‍ی ی‍ر، چشم‌اندازی جامع از سیر تحولات علمی از جهان باستان تا میانه قرن بیستم ارائه می‌دهد و همزمان به ما و نشان می‌دهد فلسفه و دین چطور در شکل‌گیری روش علمی موثر بوده‌اند.
دام‍پ‍ی ی‍ر در مقدمه اثر، ضرورت بررسی هم‌نشینی علم، فلسفه و دین را تشریح می‌کند و معتقد است هر سه حوزه، ستون‌های اصلی تفکر بشری‌اند که به‌نوبت یا هم‌زمان بر یکدیگر تأثیر گذاشته و یک‌دیگر را به پیش رانده‌اند. ساختار کتاب در ده فصل شکل گرفته است که فصل نخست آن به علم در جهان باستان از مصر و بابل تا یونان باستان اختصاص دارد و چگونگی به‌وجود آمدن نخستین قواعد مشاهده و تجربه را بررسی می‌کند. فصل دوم به دوره فلسفه اسلامی و قرون وسطی، یعنی زمانی که علم و دین غالبا دو روی یک سکه محسوب می‌شدند، می‌پردازد. در فصل سوم، دام‍پ‍ی ی‍ر به رنسانس و تولد روش تجربی می‌نگرد و تأثیر نیوتن و گالیله را بر اتخاذ رویکرد آزمایشگاهی مرور می‌کند. فصل چهارم ویژه «عصر نیوتنی» است و فصل پنجم به قرن هجدهم اختصاص دارد که علم از بند فلسفه رها شد و به‌مرور در دل مباحث اقتصادی و اجتماعی قرار گرفت. در فصل‌های ششم و هفتم، پیشرفت‌های زیست‌شناسی و فیزیک قرن نوزدهم از نظریه داروین تا کشف میدان‌های مغناطیسی و الکتریسیته بررسی می‌شود و در فصل هشتم واکنش فلاسفه و دین‌داران به این دگرگونی‌ها را واکاوی می‌کند. فصول نهم و دهم به نظریه تکامل و «عصر نوین فیزیک» اختصاص دارد و تعامل دین با انسان‌شناسی و تأثیر نسبیت و مکانیک کوانتوم بر پرسش‌های فلسفی و دینی را بررسی می‌کند. دمپیر در این کتاب با نگرشی بینارشته‌ای روند تحول علم را از یونان باستان تا عصر کوانتوم ترسیم می‌کند او نشان می‌دهد چگونه فلسفه و دین در هر دوره یا مانع پیشرفت علمی شدند و یا زمینه‌ساز نوآوری آن. این کتاب تصویری جامع از تکامل اندیشه بشری ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه علم، فلسفه و دین همواره در کنار یکدیگر مسیر تاریخ را شکل داده‌اند.