سرگذشت کوانتوم

اگر سرآغاز تاریخی نظریه ی کوانتومی را کشف «کوانتوم کنش» ماکس پلانک در دسامبر ۱۹۰۰ در نظر بگیریم، در زمان نگارش این کتاب، نظریه ی کوانتومی قدمتی ۱۱۰ ساله دارد. چه بسا گمان کنید این زمان برای تسلط و فهم کامل معانی نظریه نزد فیزیکدانان کافی بوده باشد. زمانی کافی برای کنار آمدن با ایده های نظریه ی کوانتومی درباره ی تصادف و علیّت و سرشت واقعیت فیزیکی. اما با گذشت زمان، حیرت ما نه تنها کاهش نیافته بلکه افزایش نیز یافته است. با اینکه کسی از طرزکار واقعی نظریه ی کوانتومی باخبر نیست، اما در کل تاریخ علم، قواعد کاربردش بی چون وچرا، و دقت و صحت پیش بینی هایش بی همتا بوده اند. هرچند هنوز بحث داغ نحوه ی تعبیر نظریه ی کوانتومی در جریان است، اما درباره ی صحت بنیادی آن اختلاف نظر وجود ندارد. این کتاب گرامیداشت نظریه ای شگفت انگیز اما به کلی آزارنده، از زمان ولادتش در کوره های ساخت چینی آلات مورد استفاده در مطالعه تابش جسم سیاه در سال ۱۹۰۰ گرفته تا وعده ی فعال کردن رویدادهای کوانتومی جدید در برخورددهنده ی بزرگ هادرون واقع در سرن، حدود یک قرن بعد از تاریخ فوق است. این سرگذشت در چهل «موقعیت» مهم کشف حقیقت یا نقطه ی عطف در مسیر پیشرفت نظریه روایت می شود.