بوستان سعدی

تحریرهایی موجز از کتاب بوستان سعدی

ره عقل جز پیچ بر پیچ نیست/

بر عارفان جز خدا هیچ نیست/

توان گفتن این با حقایق شناس/

ولی خرده گیرند اهل قیاس/

که پس آسمان و زمین چیستند؟/

بنی آدم و دام و دد کیستند؟/

پسندیده پرسیدی ای هوشمند/

بگویم گر آید جوابت پسند/

که هامون و دریا و کوه و فلک/

پری و آدمی زاد و دیو و ملک/

همه هرچه هستند از آن کمترند/

که با هستیش نام هستی برند/

عظیم است پیش تو دریا به موج/

بلند است خورشید تابان به اوج/

ولی اهل صورت کجا پی برند/

که ارباب معنی به ملکی درند/

که گر آفتاب است یک ذره نیست/

وگر هفت دریاست یک قطره نیست/

چو سلطان عزت علم بر کشد/

جهان سر به جیب عدم در کشد

چنین نقل دارم ز مردان راه/

فقیران منعم، گدایان شاه/

که پیری به در یوزه شد بامداد/

در مسجدی دید و آواز داد

یکی گفتش این خانهٔ خلق نیست/

که چیزی دهندت، بشوخی مایست/

بدو گفت کاین خانه کیست پس/

که بخشایشش نیست بر حال کس؟/

بگفتا خموش، این چه لفظ خطاست/

خداوند خانه خداوند ماست/

نگه کرد و قندیل و محراب دید/

به سوز از جگر نعره ای بر کشید/

که حیف است از این جا فراتر شدن/

دریغ است محروم از این در شدن/

نرفتم به محرومی از هیچ کوی/

چرا از در حق شوم زردروی؟/

هم این جا کنم دست خواهش دراز/

که دانم نگردم تهیدست باز

شنیدم که سالی مجاور نشست/

چو فریاد خواهان برآورده دست/

شبی پای عمرش فرو شد به گل/

تپیدن گرفت از ضعیفیش دل/

سحر برد شخصی چراغش به سر/

رمق دید از او چون چراغ سحر/

همی گفت غلغل کنان از فرح/

و من دق باب الکریم انفتح/

طلبکار باید صبور و حمول/

که نشنیده ام کیمیاگر ملول/

چه زرها به خاک سیه در کنند/

که باشد که روزی مسی زر کنند/

زر از بهر چیزی خریدن نکوست/

نخواهی خریدن به از یاد دوست/

گر از دلبری دل به تنگ آیدت/

دگر غمگساری به چنگ آیدت/

مبر تلخ عیشی ز روی ترش/

به آب دگر آتشش باز کش/

ولی گر به خوبی ندارد نظیر/

به اندک دل آزار ترکش مگیر/

توان از کسی دل بپرداختن/

که دانی که بی او توان ساختن

خلاصه های کوتاه از کتاب بوستان سعدی