خرد و سیاست

مارکوس تولیوس سیسرون در سال ۱۰۶ پیش از میلاد مسیح، یعنی چهارصد سال پس از اینکه روم آخرین امپراتور خود را تبعید کرد و جمهوری را بنیاد نهاد، به دنیا آمد. سیسرون از خانواده‌ای متوسط بود، اما پدرش مصمم بود برای مارکوس و برادر کوچک‌تر او، کوینتوس، بهترین شرایط تحصیل و آموزش را فراهم کند. پسران او نزد ورزیده‌ترین استادان آن زمان تاریخ، فلسفه و فنون بلاغت فراگرفتند. وقتی سیسرون به بالاترین مدارج قدرت حاکمۀ روم رسید، شیرازۀ حکومت قانونی ازهم‌گسیخته بود و احزاب و فرقه‌های سیاسی به عقاید و نظرات هم توجهی نمی‌کردند. اقتصاد گرفتار رکود بود و بیکاری فراگیر و پایدار جامعه را تهدید می‌کرد. در روزگاری که سزار گل را فتح کرد، از روبیکون گذشت و روم را به آستانۀ جنگ داخلی کشاند، سیسرون به نگارش برخی از مهم‌ترین آثارش در قلمرو فلسفۀ سیاسی مشغول شد. متونی که حتی در دنیای امروز نیز کارکرد خود را از دست نداده و از ارزش بسیاری برخوردارند. کتاب «خرد و سیاست» به قلم فیلیپ فریمن، پژوهشگر و استاد دانشگاه، از بهترین متون تألیف شده در رابطه آرا و عقاید سیسرون است. این کتاب متن چهار رساله سیسرون با موضوعات انتخابات، اداره کشور، دوستی و پیری را شامل می‌شود. علاوه بر این، نگارنده کتاب دست به نگارش توضیحات و تفاسیری از این رسائل زده و راهنمایی مناسب برای خواندگان آن فراهم آورده است. این اثر به‌خوبی نشان می‌دهد که پرسش‌هایی که سیسرون در قرون پیشین مطرح کرد امروزه نیز همچنان پابرجا هستند. سوالاتی از قبیل بنیاد حکومت عادلانه چیست؟ چه نوع حکومتی از همه بهتر است؟ و رهبر حین فرمانروایی چگونه باید رفتار کند؟ سیسرون این سوال‌ها و مانند آنها را فقط از دیدگاه متخصصی علاقه‌مند به مسائل نظری مطرح نکرد. او خود در ادارۀ کشور شرکت داشت و به چشم خود سقوط و فروپاشی جمهوری را دیده بود و دقیقا به همین دلیل است که سخنان او اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. مطالعه این کتاب می‌تواند برای تمامی علاقه‌مندان به اندیشه سیاسی تجربه‌ای مفید و لذت‌بخش را به ارمغان بیاورد.