کتاب مثنوی آدم ها (مجموعه ی شش دفتر)

کتاب «مثنوی آدم‌ها» اثر هادی جعفری امان آبادی، پژوهشگر و فیلسوف-شاعر معاصر، مجموعه‌ای شش دفتری است که با نگاهی فلسفی-انسان شناختی به بررسی لایه‌های پیچیدۀ وجود انسان می‌پردازد. جعفری امان آبادی، که دکترای فلسفۀ دین از پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی دارد، در این کتاب تلاش می‌کند مفاهیم فلسفی را با شعر و مثنوی سرایی تلفیق کند و خوانشی نو از انسان و فرهنگ ارائه دهد. به بیان دقیق‌تر، این مجموعه، با تمرکز بر «لایه‌های ژرف وجودی انسان»، به بازخوانی مفاهیمی مانند عقل، منطق، اخلاق و اسطوره در بستر فرهنگی و تاریخی می‌پردازد. نویسنده در دفترهای اول تا چهارم، به گفتۀ خودش، به صورت پراکنده اما منسجم به بررسی ابعاد مختلف انسان پرداخته است، اما دفتر پنجم را نقطه عطفی می‌داند که با وحدت موضوعی و هدفمند، به تحلیل «جذب‌های روانی» پیش از فرآیندهای منطقی و علمی در انسان می‌پردازد. جعفری بر این باور است که انسان‌ها پیش از آنکه به استدلال یا علم متکی شوند، تحت تأثیر یک کشف روانی (معنوی) و پارادایم‌های ناخودآگاه قرار می‌گیرند و این جذبه‌هاست که پایۀ اعتبار منطق و علم را شکل می‌دهد. از طرف دیگر، نویسنده معتقد است علم و منطق تنها «رویه»ای از حقیقت انسان را هدف می‌گیرند، در حالی که لایه‌های عمیق‌تر، مبتنی بر جذب‌ها، اعتمادها و باورهای روانی‌اند که پیش از هر استدلالی شکل می‌گیرند. این ایده، هستۀ اصلی کتاب را تشکیل می‌دهد و نویسنده با استناد به مفاهیم فلسفۀ افلاطون و مثنوی‌های کلاسیک، آن را بسط می‌دهد. به لحاظ ساختاری، قابل ذکر است که کتاب در قالب مثنوی‌های منظوم و منثور تنظیم شده و از زبانی شاعرانه-فلسفی بهره می‌برد. بدین طریق که نویسنده در هر دفتر، با ترکیب شعر و تحلیل‌های فلسفی، تلاش می‌کند مفاهیم انتزاعی را مورد بحث و شرح قرار دهد. مثلا در فصل‌هایی مانند «فلسفۀ سیاسی و اخلاقی» یا «نقد حرکت تکاملی تاریخ»، او اندیشه‌های خود را با ارجاع به اسطوره‌ها و متون کلاسیک ایرانی-اسلامی پیوند می‌زند. این رویکرد میان رشته‌ای، کتاب را هم برای علاقه‌مندان به شعر و هم برای پژوهشگران فلسفه جذاب کرده است.