کتاب توسعه در تاریکی

کتاب توسعه در تاریکی توسعه: در ترازوی فرهنگ اثر ارزشمند سید محمد بهشتی می‌باشد. بهشتی در این کتاب می‌کوشد که فهم ما را از ایران و مفهوم توسعه تغییر دهد، بدین منظور او درصدد آن است که اوضاع طبیعی و جغرافیایی و مختصات فرهنگی و اجتماعمان را با زیر سوال بردن مبانی آن، به بازتعریفی تازه برساند، او در این اثنا در پی یافتن ریشه این کمبودها می‌باشد و هیچ ابایی از متهم کردن چیزی ندارد، او با طرح سوالاتی از قبیل اینکه چرا در زاگرس که آب کافی هست زمین به قدر کافی نیست، و یا چرا از این همه محبت‌های طبیعی در سراسر کره زمین دو کویر لوط و مرکزی نصیب ایران شده و اینکه چرا به جایشان دو دریاچه بزرگ در میانه ایران نیست، یا چرا ایران به جای همسایگی با کشورهای قدرتمند و ثروتمند، در خاورمیانه واقع شده و با کشورهای همچون افغانستان و پاکستان همسایه شده است، ذهن خواننده را درگیر می سازد.او ریشه این مشکلات را در این می‌داند که از نظر ما در ایران هیچ چیز سر جای خود نیست، در واقع این همان شبیه به سر بردن در تاریکی و ظلمت است، وقتی محیطی را نمی‌شناسیم یا اینکه چیزهایی را در پیرامونمان می‌نگریم اما متوجه می‌شویم که همه چیز به اشتباه در جایی قرار گرفته با همین تلقی غلط همه منابع و ثروت در اختیار را، صرف رفع غلط‌های سرزمینمان و جبران کوتاهی گذشتگان در انتخاب این سرزمین برای سکونت می‌کنیم. بهشتیان می‌گوید ما گویی در صددیم تا ایران را به زعم و خیالمان به سرزمین ایده آل نزدیک سازیم،سرزمینی که در آن همه چیز در جای درست و مناسبی قرار گرفته او در اینجا است که نظر خود را طرح می‌سازد به این معناکه در این حالت است معمولا در اثر شناخت نادرست، فهرستی از امتیازات طبیعی و اجتماعی خلاصه همه چیزهای دلخواه را به کشور و جایی دیگر نسبت می‌دهیم و نسبت به چنین اندیشه‌هایی شیداییم.
نویسنده یکی از تبعات شیدایی نسبت به متن را، گرفتار شدن در پروژه جهانی‌سازی می‌دانند، به این معنا که هر کشوری که در تلاش است به صورتی خود را به متن نزدیک کند، معمولا از هویت اصلی خود فاصله می‌گیرد و همه ثروت و منافع خود را صرف شبیه شدن ظاهری به سرزمین‌های آرمانی و ایده آل خود می‌کند و از برآیند این اقدامات خود مشکلاتی همچون فقر حاشیه نشینی عقب ماندگی خدشه‌دار شدن عزت نفس ملی را پدید می‌آورد که عدم امکان تاب آوری در مقابل آن توسعه را کامل می زداید.
این کتاب از بخش های مختلفی تشکیل شده است که عبارتند از: میراث فرهنگی، در باب اهلیت و نااهلی، میراث فرهنگی، مدیریت سرزمینی در ایران، تفصیل اصول عدل و آبادانی ایران، رندی ایرانیان رمز بقای ایشان، در فلات ایران، نمونه از درس‌های میراث فرهنگی و خلاقیت و میراث فرهنگی می‌باشد.
در مجموع کتاب توسعه در تاریکی با نثری شیوا و روایی می‌کوشد با باز کردن دریچه‌ای تازه به مفهوم توسعه در کشور نگاه و بینش ما را به صورتی دقیق و عمیق متحول سازد و عواملی که سبب عقب رفت و پس رفت می‌شود را به خواننده بشناساند تا هر کسی به زعم خود عامل توسعه باشد،چندانکه چاره را مطالعه تجربه تاریخی زیست در این منطقه می داند.