کتاب آشپزی با طعم مرگ

کتاب «آشپزی با طعم مرگ» اثر ژان تولی، رمانی است که در تلفیقی درخشان از واقعیت تاریخی، تخیل ادبی و طنز سیاه، به زندگی مرموز و تاریک زنی به نام هلن می‌پردازد؛ زنی از منطقه‌ی بروتانی در فرانسه‌ی قرن نوزدهم که با چهره‌ای معصوم و دست‌هایی مهربان، مرگ را درون قابلمه‌ها و بشقاب‌ها پنهان می‌کرد. هلن، که در کودکی در فضایی آغشته به افسانه‌های محلی و خرافه‌های مذهبی رشد کرده بود، به تدریج خود را تجسمی از مرگ یا فرشته‌ی انتقام می‌پنداشت. او آشپزی بود که آرسنیک را به عنوان چاشنی پنهان، در غذاهای خانگی‌اش می‌گنجاند و زندگی را بی‌صدا از بدن‌های قربانیانش بیرون می‌کشید؛ قربانیانی که نه دشمن بودند و نه گناهکار-تنها در مسیر او قرار گرفته بودند.
ژان تولی در این کتاب با زبان تند، پرکشش و آغشته به نوعی شوخ‌طبعی تلخ، داستان زنی را روایت می‌کند که از خانه‌ای به خانه‌ی دیگر نقل مکان می‌کرد و هرجا می‌رفت، بوی نان تازه و مرگ را هم‌زمان به هوا می‌فرستاد. آنچه ما را در برابر هلن مبهوت می‌سازد، نه فقط تعداد قربانیانش، بلکه بی‌انگیزگی محض در جنایات اوست؛ گویی قتل برایش نه وسیله‌ای برای انتقام یا سود، بلکه نوعی وسواس آرام و اعتیاد بی‌نام بود. در طول سال‌ها، با وجود شایعاتی که در روستاها دهان به دهان می‌چرخید، او همچنان با لبخندی سرد به کارش ادامه داد، تا بالاخره حلقه‌ی عدالت تنگ شد و داستان مرگبارش پایان یافت.
آشپزی با طعم مرگ فقط روایتی از یک قاتل سریالی زن نیست، بلکه آیینه‌ای است که جامعه‌ای بیمار، مذهبی، خرافه‌زده و بی‌تفاوت را در آن می‌بینیم؛ جامعه‌ای که شاید خود، در شکل‌گیری چنین هیولایی نقش داشته است. این کتاب، با فضاسازی وهم‌آلود و روان‌شناسی ظریف شخصیت‌ها، روایتی‌ست که مرز میان قتل و قضا، جنون و تقدیر را محو می‌کند و طعم گزنده‌اش تا مدت‌ها پس از پایان آخرین صفحه در ذهن می‌ماند.