راهنمای اختلالات دوقطبی

اختلال دوقطبی’ بیماری رفتارهای افراطی است. دوقطب مخالف، یعنی افسردگی و شیدایی، به‌تناوب رخ می‌دهند و موجب بروز علائم کاملا متفاوتی می‌شوند. این در درجهٔ نخست باعث رنجش بیمار است. او به‌ناچار درگیر دوره‌های دوگانهٔ بیماری می‌شود؛ در شیدایی نمی‌خوابد، پول خود را صرف خرید وسایل بی‌مصرف می‌کند، رابطهٔ زناشویی، دوستی‌ها و گاهی حتی زندگی‌اش را به خطر می‌اندازد؛ از سوی دیگر’ در افسردگی اشتیاق و خوش‌بینی خود را از دست می‌دهد و لحظات تلخی تجربه می‌کند که اغلب حتی با بهبود اوضاع خلقی نیز مشکلات عدیده‌ای به دنبال دارد. این بیماری مرموز به‌طبع’ پرسش‌های زیادی در ذهن ایجاد می‌کند. خواستهٔ اکثر بیماران دوقطبی آگاهی از همهٔ ابعاد بیماری و یادگیری فنونی برای مدیریت رفتارهای افراطی است.

با شروع روان‌درمانی به‌عنوان پزشک یا روان‌درمانگر کنار بیمار’ سوار بر ترن هوایی خلقیات می‌نشینید، تمام رفتارهای افراطی را با او تجربه می‌کنید و به کمک هم’ بر این فرازونشیب‌ها فائق می‌آیید. بیماران دوقطبی هیچگاه از یاد شما نخواهند رفت. اولین تجربیات درمانی‌ام با آن‌ها را به‌خوبی به‌خاطر می‌آورم. برخی از آن‌ها را که یک روز قبل’ از فرط افسردگی با زحمت از تخت خارج می‌کردیم، صبح روز بعد با ۱۸۰ درجه تغییر می‌دیدم. با لبخندی از روی شادی سلام می‌کردند، مدعی کشف فرمول جهان می‌شدند و از حضور در کلینیک شاکی بودند، زیرا به‌زعم خود کار بسیار مهمی خارج از مجموعه داشتند. کار با آن‌ها مهیج و درعین‌حال بسیار چالش‌برانگیز است. به‌عنوان درمانگر’ وظیفهٔ شماست که حالات دوگانهٔ آن‌ها را درک و با به‌کارگیری فنون رفتاردرمانی ساده به آن‌ها کمک کنید. آن‌ها در دورهٔ شیدایی اعتقادی به بیمار بودن خود ندارند. صبور باشید، افسردگی خیلی زود از راه می‌رسد. در تمام سال‌های طبابتم بیماران دوقطبی را سرشار از انگیزه و اشتیاق یادگیری یافتم. آن‌ها به رفتاردرمانی نیاز دارند و اغلب رضایت مرا جلب می‌کنند. به‌شخصه نتایج مثبتی از درمان آن‌ها گرفته‌ام. ما به کمک هم’ برنامه و محتوای روان‌درمانی را تنظیم می‌کنیم. مشارکت آن‌ها برای من اهمیت بسزایی دارد و به من دلگرمی می‌دهد. کتاب پیش رو که شامل دو بخش آموزشی و درمانی است تا حد زیادی ماحصل جلسات روان‌درمانی با بیمارانم است.

هرچند روان‌درمانی مهم‌ترین رکن درمان اختلال دوقطبی است، اما دارودرمانی نیز به سهم خود از سخت‌ترین چالش‌ها به‌ویژه برای پزشک معالج به شمار می‌آید. در تمام سال‌های فعالیت درمانی’ تجارب پرشماری در این زمینه کسب کرده‌ام که مجملی از آن و گزینه‌های دارویی موجود را در اختیارتان قرار می‌دهم. بااین‌حال’ فراموش نکنید پیش از شروع مصرف هر دارو با پزشک معالج خود دربارهٔ موارد مصرف، مزایا و معایب آن صحبت کنید. امیدوارم این مطالب برای شما نیز مفید باشند.

درمان اختلال دوقطبی تنها به بیمار خلاصه نمی‌شود. بسته به شدت علائم’ خانواده نیز (در کنار بیمار و درمانگر) درگیر فرازونشیب‌های بیماری می‌شود. دغدغه‌های آن‌ها یکی دیگر از انگیزه‌های تألیف این کتاب بود. آن‌ها نیز پرسش‌های بدون پاسخ زیادی دارند، از کار دنیا شکایت دارند و می‌خواهند بدانند چه بر عزیزشان می‌گذرد. بنابراین، هدف کتاب پیش رو کمک به بیماران، خانواده‌ها و سایر علاقمندان است.

جامعه بیش‌ازپیش درمورد اختلال دوقطبی صحبت می‌کند، به همین دلیل عموم مردم نیز مخاطب این کتاب محسوب می‌شوند. در سال‌های اخیر این بیماری دست‌مایهٔ آثار ادبی، تلویزیونی و سینمایی زیادی قرار گرفته است. در ایالات متحدهٔ آمریکا تشخیص اختلال دوقطبی به‌نوعی’ مد روز شده است. بسیاری از هنرمندان و انس