دفتر خسروان

تحریرهایی موجز از کتاب دفتر خسروان

فریدون چو شد بر جهان کامگار

ندانست جز خویشتن شهریار/

به رسم کیان تاج و تخت مهی

بیاراست با کاخ شاهنشهی/

به روز خجسته سر مهرماه

به سر بر نهاد آن کیانی کلاه/

زمانه بی اندوه گشت از بدی

گرفتند هر کس ره ایزدی/

دل از داوریها بپرداختند

به آیین یکی جشن نو ساختند/

نشستند فرزانگان شادکام

گرفتند هر یک ز یاقوت جام/

می روشن و چهرهٔ شاه نو

جهان نو ز داد و سر ماه نو/

بفرمود تا آتش افروختند

همه عنبر و زعفران سوختند/

پرستیدن مهرگان دین اوست

تن آسانی و خوردن آیین اوست/

اگر یادگارست ازو ماه مهر

بکوش و به رنج ایچ منمای چهر/

ورا بد جهان سالیان پانصد

نیفکند یک روز بنیاد بد/

جهان چون برو بر نماند ای پسر

تو نیز آز مپرست و انده مخور/

نماند چنین دان جهان برکسی

درو شادکامی نیابی بسی/

فرانک نه آگاه بد زین نهان

که فرزند او شاه شد بر جهان/

ز ضحاک شد تخت شاهی تهی

سرآمد برو روزگار مهی/

پس آگاهی آمد ز فرخ پسر

به مادر که فرزند شد تاجور/

نیایش کنان شد سر و تن بشست

به پیش جهانداور آمد نخست/

نهاد آن سرش پست بر خاک بر

همی خواند نفرین به ضحاک بر/

همی آفرین خواند بر کردگار

برآن شادمان گردش روزگار/

وزان پس کسی را که بودش نیاز

همی داشت روز بد خویش راز/

نهانش نوا کرد و کس را نگفت

همان راز او داشت اندر نهفت/

یکی هفته زین گونه بخشید چیز

چنان شد که درویش نشناخت نیز/

دگر هفته مر بزم را کرد ساز

مهانی که بودند گردن فراز/

بیاراست چون بوستان خان خویش

مهان را همه کرد مهمان خویش/

وزان پس همه گنج آراسته

فراز آوریده نهان خواسته/

همان گنجها راگشادن گرفت

نهاده همه رای دادن گرفت/

گشادن در گنج را گاه دید

درم خوار شد چون پسر شاه دید
/
همان جامه و گوهر شاهوار

همان اسپ تازی به زرین عذار/

همان جوشن و خود و زوپین و تیغ

کلاه و کمر هم نبودش دریغ/

همه خواسته بر شتر بار کرد

دل پاک سوی جهاندار کرد/

فرستاد نزدیک فرزند چیز

زبانی پر از آفرین داشت نیز/

چو آن خواسته دید شاه زمین

بپذرفت و بر مام کرد آفرین/

بزرگان لشگر چو بشناختند

بر شهریار جهان تاختند/

که ای شاه پیروز یزدانشناس

ستایش مر او را زویت سپاس/

چنین روز روزت فزون باد بخت

بد اندیشگان را نگون باد بخت/

ترا باد پیروزی از آسمان

مبادا به جز داد و نیکی گمان/

وزان پس جهاندیدگان سوی شاه

ز هر گوشه ای برگرفتند راه/

همه زر و گوهر برآمیختند

به تاج سپهبد فرو ریختند
/
همان مهتران از همه کشورش

بدان خرمی صف زده بر درش/

ز یزدان همی خواستند آفرین

بران تاج و تخت و کلاه و نگین
/
همه دست برداشته به آسمان

همی خواندندش به نیکی گمان/

که جاوید بادا چنین شهریار

برومند بادا چنین روزگار/

وزان پس فریدون به گرد جهان

بگردید و دید آشکار و نهان/

هران چیز کز راه بیداد دید

هر آن بوم و برکان نه آباد دید/

به نیکی ببست از همه دست بد

چنانک از ره هوشیاران سزد/

بیاراست گیتی بسان بهشت

به جای گیا سرو گلبن بکشت/

از آمل گذر سوی تمیشه کرد

نشست اندر آن نامور بیشه کرد/

کجا کز جهان گوش خوانی همی

جز این نیز نامش ندانی همی

خلاصه های کوتاه از کتاب دفتر خسروان